Hiciv Nedir?
Bir şahsı, bir fikri, bir olayı, manzum yolla yerme, yergi. İlk örneklerine eski Yunan ve Lâtin edebiyatlarında rastlanan bu tarz Batı edebiyatında özel bir şiir türü olarak gelişmiştir. Türk edebiyatında da, özellikle Divan edebiyatımızda ve Yirminci yüzyıl edebiyatımızda ünlü hiciv şairleri yetişmiştir. Divan edebiyatında Nef`î, Tanzimat edebiyatında Ziya Paşa, Abdülhamit devrinde Eşref, ünlü […]
Nedir? Kategorisi
Hece vezni Nedir?
Hecelerin sayılarına dayanan ve Türk edebiyatında kullanılan nazım ölçüsü. Hece veznine parmak hesabı da denir.Türk edebiyatında kullanılan üç türlü vezinden (aruz vezni, serbest vezin, hece vezni) biri olan hece vezni. Türk dilinin tabii bir vezni özelliğindedir. Nazımda kullanılan vezin sistemi, o dilin yapısına uygun olur. Uzun ve kısa heceleri, birbiri ardınca değişen […]
Hamse Nedir?
Bir yazarın beş eserinden meydana gelmiş eser bölümüne verilen genel ad. Hamsenin, özellikle İslâm edebiyatında önemli bir yeri vardır. Divan edebiyatında da hamse sahibi olmak önemlidir. Genceli Nizami`nin Yahya Beyin, Behişti`nin hamseleri ünlüdür.
Goncourt armağanı Nedir?
Fransa`da Edmond Concourt`un vasiyeti gereğince her yıl (1896 yılından beri) dağıtılan bir edebiyat armağanı. Bu armağan için kurulan özel bir akademi tarafından yürütülür. Bu akademinin on üyesi vardır. Bu üyeler, zamanın ünlü yazarları arasından seçilir. Akademinin üyeleri, bağımsız kalabilmek için başka bir akademi özellikle Fransız Akademi`sinden çekilmek zorundadırlar. Üyeler her yıl […]
Fıkra Nedir?
Gazetelerde, belli sütunlarda yayınlanan ve çok defa günün konularına dokunan, bazen hafif şaka yollu yazılan yazı parçası. Fıkra, bir olayı, bir fikri, bir duyguyu kısaca anlatan bir yazıdır. Fıkra yazarları, bir meseleyi ortaya koyarlar, kısaca inceleyip bir sonuca varırlar. Konular çeşitlidir. Gerekirse tasvirlerden, konuşmalardan da faydalanılır. Fıkralar, yazarların özel bir görüşü ile ve […]
Fecr-i Âti edebiyatı Nedir?
Türkiye`de 1908 Meşrutiyet devrimi ardından yapılan ilk edebî hareket. Fecr`i Âti gerçekten bir edebî akım ya da bir edebî okul değildir. Bu hareket, hemen hemen devrin genç yazarları ve şairleri tarafından yapılan birkaç hevesli toplantıdan ibaret kalmıştır. Serveti fünuncuların dağılışından 1908 devrimine kadar geçen bir kaç yıllık sessiz devrin hazırlayıp yetiştirdiği […]
Fahriye Nedir?
Bir şairin kendini övmek için yazdığı manzume. Şairin, kendini övmek içim, yalnız başına bu amaçla yazdığı Manzumeler olabileceği gibi çeşitli kasidelerde, bir kaç mısra içinde, kendini övmesi de mümkündür. Bu çeşit övgü şiiri, çoklukla Divan edebiyatında görülür, özellikle şair Nefi`nin fahriyeleri ünlüdür.
Efsane Nedir?
Bir tabiat olayını, bir varlığın meydana gelişini, tabiat elemanlarından birinde olan bir değişikliği, olağanüstü ve akıl dışı açıklamalarla anlatan hikâye. Efsanenin temeli olan olay, halkın hayalinde şekil değiştirerek ağızdan ağza, kuşaktan kuşağa geçer. Her milletin kendi dilinde birçok efsaneler vardır. Bunlardan bazıları birçok milletler tarafından benimsenmiş ve aynı efsane başka başka isimlerle […]
Edebiyat-ı cedide Nedir?
1896 yılından itibaren, Servet-i Fünun dergisinde yazı yazan ve Batı kültürünün etkisi altında yetişen sanatçıların meydana getirdikleri edebiyat hareketi. Bu edebiyat hareketine Servet-i Fünun dergisinde başlandığı için Servet-i Fünun edebiyatı da denmektedir. 1901 yılında, dergisinin Abdülhamit II. tarafından kapatılmasına kadar toplu halde süren Edebiyat-ı Cedide hareketinde yetişen sanatçılar, Türkiye`nin, Avrupalılaşma hareketi […]
Dünya edebiyatına toplu bakış Nedir?
Bu maddede, dünya milletlerinin başlıcalarının, başlangıçlarından zamanımıza kadar olan edebiyatları, topluca açıklanmaktadır.
Divan edebiyatı Nedir?
İslâm medeniyeti çağlarında, Türk aydınlarının, Divan şiirini meydana getiren dil ve sanat anlayışlarıyla meydana koydukları genel edebiyat akımına verilen ad. Bu edebiyata, Klâsik Türk Edebiyatı ve yüksek zümre edebiyatı adları da verilir. Bu edebiyat islâmlığın kabul edilmesinden sonra, türkler arasında yetişen […]
Divan Nedir?
İslâm edebiyatında ve divan edebiyatımızda, şairlerin manzumelerini topladıkları dergilerin genel adı. Bu kelime çoklukla, şairlerin adı ile birlikte söylenir: Divan-ı Fuzulî gibi. Divanların derlenmesi, bir sıraya göre olur. Her divanın başında, kasidelere yer verilir. Bunların da başında Tanrı İçin yazılmış münacat, tevhitler, peygamberler için yazılan naatler, dört halife, […]
Destan Nedir?
Bir savaşı kahramanlığı ya da bir aşk macerasını anlatan koşma biçiminde yazılmış manzum eser. Fakat, çoklukla eski çağlarda kahramanlık menkıbelerini, Tanrıların kudretlerini, milletlerin büyük zaferlerini anlatan büyük eser anlamında kullanılır.
Dadaizm Nedir?
Fransa`da 917 yılında türeyen bir edebiyat çığırının adı. Kelimeyi anlam esirliğinden kurtarıp ona şiir konusu olarak değerini vermek isteyen bir okul, hiçbir anlamı olmayan dada kelimesini bir sembol olarak seçmiştir. Tristan Tzara, Philippe Soupaul gibi şairler tarafından temsil edilen bu okul, fikirle ifade arasında bir bağlantı olmamasını ön plâna almışlardır.
Ceride- i havadis Nedir?
Türkiye`de özel teşebbüs ile yayınlanan ilk gazete. Bu gazete, 1840 tarihin de William Churchill adlı bir İngiliz tarafından kurulmuştur. Fakat gazete yaygın bir okuyucu bulamamış, zaman zaman yayınına aralık vermek zorunda kalmış ve ancak devletin yardımı ile 1860 yılına kadar yaşayabilmiştir. 1860 da Agâh Efendi tarafından yayınlanmaya başlanan Tercüman-i Ahval üzerine […]
Cantate Nedir?
Bir aşk ya da kahramanlık olayını anlatan küçük şiirlere verilen ad. Hikâye ve şarkıdan meydana gelmiştir. Hikâye aşk ya da kahramanlık konusunu bildirir, şarkı o konunun ilham ettiği duyguları ifade eder. Doğduğu yer italya`dır.
Bibliyografya Nedir?
Yunanca biblion = kitap ve graphein = yazmak, tarif etmek kelimelerinden gelen bu deyim başlıca iki anlama gelmektedir: 1 - Kitaplar ya da bir kitap hakkında bilgi veren yazı, 2 - Belli bir konuda ya da çeşitli konulardaki yayınlanmış eserlerin listesi.
Biyografya Nedir?
Bir kişinin hayatından söz eden eser. Biyografya, bir taraftan tarihin şahıslarla uğraşan kısmı olduğu gibi öbür taraftan edebî türlerden biridir.
Binbir gece hikÂyeleki Nedir?
Doğu dünyasının hikâye ,masal , menkıbe, destan ve fıkralarını bir araya toplayan en büyük külliyatı. Bunlardan bazıları sözlü Türk geleneğine de girmiş, zamanla Türk […]
Beyit Nedir?
İki mısradan meydana gelen nâzım parçası. Divan edebiyatında nâzım birimi sayılan beyit, aynı vezinde olan ve birbiri peşinden gelen iki mısradır. Çoklukla anlamın tamamlandığı bir bölüm Beyitin bir nâzım birimi olarak kabul edilmesi yüzünden, divan edebiyatı şiirlerinde konu birliği pek az görülür. Divan şairinin bütün düşüncesi, beyitleri meydana getirecek kafiyelerle ikişer mısra söyleyebilmekti. […]
